Trang chủ arrow Tản mạn arrow TẾT NGUYÊN TIÊU
TẾT NGUYÊN TIÊU
20/02/2008

 Tết Nguyên Tiêu hay tết Thượng Nguyên là một tết, lễ hội cổ truyền, Việt Nam vào ngày 15 Âm lịch (ngày rằm) tháng giêng, thường được coi là ngày vía Đức Phật nên chủ yếu được tổ chức tại chùa chiền. Tuy nhiên, một số cổ tịch Trung Quốc thì đây lại là lễ Trạng Nguyên, tức ngày vua đãi tiệc Trạng Nguyên tại vườn Thượng Uyển.

Ở Việt Nam, ngoài việc đi chùa cũng có gia đình tụ tập ở nhà trưởng họ hoặc nhà thờ họ soạn một mâm cúng lớn, gọi là Cúng Đầu Năm.

Lễ Phật quanh năm không bằng Rằm tháng Giêng

Trong đêm Nguyên tiêu có tập tục đốt đèn, chơi lồng đèn và sau này là hội hoa đăng đêm Nguyên tiêu. Lồng đèn bên trong xưa kia là đèn cầy, sau này có đèn điện. Đốt hết đèn cầy, người ta xem nhựa sáp kết dính thành hình thù gì, nếu giống cây lúa thì năm tới lúa sẽ được mùa, nếu giống đại mạch thì năm tới loại cây nông nghiệp này sẽ bội thu, nếu giống hoa quả thì trái cây mùa tới sẽ tươi tốt, nếu giống cây bông thì mùa sau cây bông sẽ xum xuê.

Rằm tháng giêng, người nông dân thường chống một cây sào cao to trước cửa nhà mình, trên treo một lồng đèn màu đỏ rất to. Đó là biểu thị cát tinh cao chiếu (nghĩa là ngôi sao tốt lành soi sáng trên cao). Nếu treo ba lồng đèn thì là tam tinh nhập hộ (sao tốt lành vào nhà). Theo đó, ở những nơi công cộng nếu trên dưới treo vô số lồng đèn thì người ta gọi là mở hội sao, còn gọi là kim ngọc mãn đường (tức là vàng ngọc đầy nhà), hàm nghĩa giàu sang phú quí, tài lộc dồi dào. Và mọi nhà thường chúc nhau: kim ngọc mãn đường và vận tinh vô hạn (vận sao may mắn vô hạn). 

Ở Trung quốc và Đài Loan hiện nay, Tết Nguyên Tiêu (rằm tháng giêng, đêm rằm đầu tiên của năm mới) được coi là ngày lễ thiêng liêng nhất đầu năm mới và còn được gọi là Lễ hội đèn hoa hoặc Hội hoa đăng, có thể bắt nguồn từ tục cúng tế thời Hán Vũ Đế, với tập tục trưng đèn trên cây nêu trước cửa nhà, đốt đèn, chơi lồng đèn ngũ sắc, Tết Nguyên Tiêu có thể kéo từ 13 đến 17 tháng giêng. Được yêu chuộng là những lồng đèn có hình thù rồng, phượng, mười hai con giáp hoặc những nhân vật cổ trong truyền thuyết, cổ tích. Ngoài ra còn những tập tục khác như : cúng tế cầu an cầu phước, ăn bánh trôi (gọi là thang viên - viên tròn trong nước), thi đoán hình thù trên lồng đèn, ngâm thơ. Người Đài Loan còn ghi những câu ước nguyện của mình vào đèn lồng và thả bay lên trời. Nhiều người còn coi đây là mùa Valentine phương Đông, tương tự như lễ Thất Tịch. Thơ Đường xưa đã viết: Nguyên tiêu chi dạ hoa lộng nguyệt, mùa trăng tròn lung linh sắc màu hoa đăng rực rỡ cũng là dịp Ngưu Lang Chức Nữ hiện đại gặp gỡ se duyên.

Ở Philippine, có lễ hội diễu hành truyền thống vào ngày rằm tháng giêng, đánh dấu kết thúc năm mới. Ở Việt Nam, những nơi có đông cộng đồng người Hoa sinh sống như Chợ Lớn, Hội An cũng có nhiều sinh hoạt đặc biệt.

Nguyễn Hạnh (Từ nhiều tư liệu)



Tin liên quan

Các bài mới:

Các bài đã đăng:

 
< Trước   Tiếp >