Trang chủ arrow Châm cứu án ma arrow 6. Thọ yểu cương nhu
6. Thọ yểu cương nhu
30/06/2017
Nội dung: Nói về sự khác nhau giữa âm, dương, cương, nhu của hình thể và chức năng của cơ thể. Trong đó có sự hoãn cấp của hình thể, sự thịnh suy của nguyên khí, sự mỏng dày của da, sự to nhỏ của xương, sự chắc nhẽo của cơ bắp, sự to nhỏ, khỏe yếu của mạch v.v...Qua sự cân bằng hoặc tương ứng của khí huyết kinh lạc v.v. trong hình khí để nói lên quan hệ sinh lý, bệnh lý thuộc âm dương, cương nhu, để theo dõi tuổi thọ dài ngắn. Thông qua 2 mặt ngược nhau của cương nhu để phân tích sống chết thọ yểu.

Hoàng đế: Người sống trên đời tính tình có cương có nhu, thể chất có mạnh có yếu, thân thể có dài có ngắn, tính chất có âm có dương, vậy cách châm phải thế nào?

Thiếu sư: Trong âm có âm, trong dương có dương. Nắm được âm dương thì sẽ có cách châm đúng (để điều hòa sự mất cân bằng âm dương). Cần rõ bệnh bắt đầu (từ âm hay dương) để có cách châm có lý. Cũng phải xem quan hệ tương ứng của nhân tố gây bệnh với sự thay đổi của bốn mùa ra sao, bên trong hợp với tạng phủ, bên ngoài với da, gân cốt. Nghĩa là trong có âm dương, ngoài cũng có âm dương. Ở trong ngũ tạng là âm, 6 phủ là dương. Ở ngoài gân xương là âm, da là dương. Cho nên nếu bệnh âm tại âm (tạng) cần châm huyệt huỳnh (hỏa), huyệt du (thổ) của kinh âm. Nếu bệnh dương tại dương (da), châm huyệt hợp (thủy) của kinh dương. Nếu bệnh âm tại dương (gân cốt) châm huyệt kinh (kim) của kinh âm. Nếu bệnh dương tại âm (phủ) châm huyệt lạc ở kinh dương.

Bệnh dương tại dương gọi là phong, bệnh ở âm gọi là tý, ở cả âm và dương gọi là phong tý. Bệnh có hình mà không đau là thuộc dương (biểu), không có hình mà đau là thuộc âm (lý). Không có hình mà đau là do dương hoàn hảo và âm (tạng) tổn thương, lấy ngay huyệt ở kinh âm để chữa gấp, không châm kinh dương. Bệnh có hình mà không đau là do âm hoàn hảo (tạng phủ không có bệnh), chỉ có dương bị tổn thương (biểu, kinh dương), cần lấy ngay huyệt ở kinh dương để chữa, không lấy kinh âm. Nếu bệnh ở cả kinh âm và dương, lúc có hình (ở biểu - gân xương), lúc không có hình (ở lý - tạng phủ), lúc đó có tâm phiền, gọi là bệnh ở âm nặng hơn ở dương. Loại bệnh này kéo dài không lâu (khó chữa và sẽ chết).

Hoàng đế: Sự xuất hiện trước sau của bệnh ở hình khí, ứng với bên trong và bên ngoài như thế nào?

Bá Cao: Phong hàn làm tổn thương hình, lo nghĩ, sợ hãi, phẫn nộ làm tổn thương khí. Khí làm tổn thương tạng (ảnh hưởng đến hoạt động của tạng) gây bệnh ở tạng. Hàn tác động vào hình (biểu), tất nhiên da, cơ ở vùng tương ứng bị bệnh. Phong tà tấn công cân mạch (ở giữa biểu lý) do đó cân mạch bị bệnh. Đó là tương ứng giữa trong và ngoài, khi hình và khí bị tổn thương.

Hoàng đế: Vậy châm thế nào?

Bá Cao:

- Bệnh đã 9 ngày, phải châm 3 ngày mới khỏi.
- Bệnh đã 1 tháng, phải châm 10 ngày mới khỏi.
- Bệnh đã lâu ngày hay mới, dù nhiều hay ít đều theo cách đó để châm.

Với bệnh tý lâu ngày, khi châm không có kết quả, phải chích huyết lạc và nặn máu.

Hoàng đế: Bệnh có do ngoại nhân, có do nội nhân, có khó chữa, có dễ chữa, làm thế nào để phân biệt?

Bá Cao:  Nếu bệnh (do ngoại nhân tác động) ở hình (biểu) chưa vào tạng (lý) số lần châm bằng 1/2 số ngày của nó (số thời gian cần châm). Bệnh (do nội nhân) ở lý sau đó biểu cũng ứng theo (cũng có bệnh) thì phải bội số lần châm mới được (phải châm 10 lần như ở bệnh 1 tháng). Đó là nội dung của việc châm phải tùy theo sự tương ứng giữa bên trong và bên ngoài, giữa chữa dễ và chữa khó.

Hoàng đế: Hình (thể xác) có hoãn cấp, có thịnh suy, xương có to nhỏ, thịt có chắc nhẽo, da có dày mỏng, làm thế nào biết thọ yểu?

Bá Cao: Hình và khí tương nhậm (xứng) thì thọ. Không tương nhậm thì yểu. Da và thịt tương quả (bao nhau) thì thọ, không tương quả (bao nhau) thì yểu. Huyết khí kinh lạc thắng hình thì thọ, không thắng hình thì yểu.

Hoàng đế: Sự hoãn cấp thân hình là như thế nào?

Bá Cao: Thân hình đày đặn, da hoãn (mềm mại) là thọ, đầy đặn nhưng da cấp (căng) là yểu. Thân hình đầy đặn có mạch chắc thớ là thuận, có mạch nhỏ yếu là khí suy, khí suy thì nguy. Thân hình đầy đặn nhưng gò má không nhô là xương nhỏ, xương nhỏ thì yểu. Thân hình đầy đặn to lớn, bắp thịt không nở nang, không rắn chắc là cơ nhẽo, cơ nhẽo là yếu.

Trên đây là nói về sinh mệnh trời cho, có hình (thể) có khí (chức năng). Hình (bên ngoài), khí (chức năng bên trong), cân bằng thống nhất hay không, có thể coi là tiêu chuẩn để đánh giá thọ hay yểu. Trên lâm sàng phải dựa vào hình (mạnh hay yếu), khí (thịnh hay suy), quan hệ giữa hình và khí (rồi đưa vọng chẩn và thiết chẩn để xem xét bệnh tình và tiên lượng, trên cơ sở đó) để quyết định sự sống chết.

Hoàng đế: Vấn đề thọ yểu có quy định được không?

Bá Cao: Bốn bên quanh mặt lõm xuống, thấp hơn những nơi minh đường (giữa sống mũi) khuyết (ấn đường) giữa trán), sống độ 30 tuổi thì chết. Nếu lại bị ngoại cảm, nội thương nữa, chỉ độ 20 tuổi thì chết.

Hoàng đế: Hình và khí có tương thắng (thân thể và chức năng có lúc cái nọ hơn cái kia). Vậy làm thế nào để dựa vào đó để tiên đoán thọ yểu?

Bá Cao: Nói chung người không có bệnh (nguyên) khí thắng thân thể, thì (tuy người bé nhỏ) nhưng vẫn thọ. Người có bệnh, gầy còm thì dù (nguyên) khí vượt thân thể (nhưng vì khí không thể tồn tại một mình) nên vẫn chết, (thân thể chưa thật gầy còm, nhưng nguyên khí đã kiệt), tuy thân thể hơn (nguyên) khí, bệnh vẫn rất nguy hiểm.

Hoàng đế: Cách châm có 3 cái "biến". Thế nào là 3 cái biến?

Bá Cao: 3 cái biến là (dựa vào tính chất khác nhau, bệnh chứng khác nhau, có 3 cách châm khác nhau): Châm vào Dinh, châm vào Vệ, châm vào Hàn tý ngưng trệ ở trong kinh lạc. Châm vào Dinh để làm chẩy máu ứ, châm vào Vệ để làm thoát vệ khí, châm vào Hàn tý để làm cho trong nóng lên (bằng cách cứu tiếp để tán hàn).

Hoàng đế: Bệnh của Dinh, Vệ, Hàn tý sinh ra như thế nào?

Bá Cao: Bệnh của Dinh là hàn nhiệt (vãng lai), khí ít, thở yếu, huyết có thể lên xuống (sai đường). Bệnh của Vệ là khí thông, khí đến, khí đi, làm cho uất nô (bụng đầy tức khó chịu), hoặc sôi bụng, do phong hàn xâm nhập trường vị gây nên. Bệnh hàn tý là hàn tà lưu (ở kinh lạc) có những lúc da đau và tê bì.

Hoàng đế: Châm hàn tý làm trong nóng lên là như thế nào?

Bá Cao: Châm cho người áo vải (lao động khỏe chắc) phải dùng hỏa châm. Châm cho đại nhân (được nuông chiều sung sướng) thì châm xong phải chườm nóng bằng thuốc.

Hoàng đế: Cách chườm như thế nào?

Bá Cao: Dùng 20 cân rượu ngon, Hồ tiêu một thăng, Can khương 1 cân, Quế tâm 1 cân, thuốc đập nhỏ như hạt đậu, ngâm rượu, dùng 1 cân bơ tông, 4 trượng vải trắng mỏng cùng ngâm vào rượu. Hâm rượu lên rồi um bằng phân ngựa (để đến cổ lọ thôi) và dùng đất trát kín miệng lọ, um 5 ngày đêm, lấy bông và vải ra phơi nắng cho khô, rồi lại thấm rượu phơi đến lúc thấm hết rượu thì thôi. Mỗi lần thấm hết và phơi hết mất một ngày đêm. Đến khi thấm rồi mà lấy ra còn khô thì lấy bã thuốc phơi khô rồi để cả bã thuốc và bơ tông vào túi vải. Mỗi túi có 2 lần vải và làm thành 6,7 túi. Khi dùng, hơ túi thuốc trên than hồng của cây dâu cho nóng, rồi chườm lên chỗ đã châm của hàn tý để nóng vào trong. Mỗi lần chườm hơ túi thuốc và chườm chỗ đau 30 lần. Mỗi lần chườm ra mồ hôi, lau khô cộng 30 lần. Chườm xong người bệnh đi bộ trong phòng kín gió (để tránh gió). Mỗi lần châm đều lên chườm và bệnh sẽ khỏi. Đấy gọi là phép "nội nhiệt" (làm cho nóng lên).

Tin liên quan

Các bài mới:

Các bài đã đăng:

 
< Trước   Tiếp >