Em chỉ sưu tầm được tíkiến thức lượm nặt này thôi, chứ sáo thì em không biết thổi. Bác luyện đi nhé để hôm nào qua nghe bác thổi sáo trúc.
Dịch:
Chuyền hơi là một kỹ thuật cho phép những người sử dụng nhạc cụ hơi chơi một “hơi” dài bằng cách hít vào bằng mũi và dùng má tạo ra “âm thanh” trong khi giữ luồng khí lưu thông trong nhạc cụ. Kỹ thuật này gồm bốn bước:
1. Phồng má khi hơi bắt đầu yếu
2. Cơ má đẩy hơi vào nhạc cụ để tiếp nối âm thanh, trong khi mũi hít làn hơi mới vào.
3. Khi hơi má đã gần hết và phổi đã chứa đầy hơi (được hít vào từ mũi), đóng vòm miệng lại để tiếp tục đẩy hơi từ phổi lên dùng.
4. Đưa má về hình dạng và vị trí bình thường
Quá trình “chuyển” từ hơi phổi sang hơi má và ngược lại là yếu tố duy nhất giúp nhiều người chuyền hơi thành công. Có nhiều cách hướng dẫn “cảm giác” này. Sau đây là một cách hướng dẫn tập kỹ thuật này và vài bài tập tôi thấy rất hiệu dụng. Cũng như bất kỳ kỹ thuật mới nào, bạn phải tập chuyền hơi mỗi ngày mới thành công được.
Ngoài ra, bạn nhất thiết phải tập với nhạc cụ càng sớm càng tốt. Các bài tập cũng quan trọng, nhưng không ích gì nếu người tập không làm được trên nhạc cụ.
Khởi đầu ta tập bằng 8 bước sau:
1. Thở bình thường trong khi phồng má. Điều này sẽ giúp bạn “cảm nhận” được việc hít thở với gò má căng phồng
2. Tiếp tục phùng má và tạo một kẽ hở nhỏ giữa hai môi, để hơi thoát ra từ môi trong khi hít thở bình thường bằng mũi. Điều khiển cơ má để giữ làn hơi trong vòng ba, bốn giây.
3. Làm lại bước hai nhưng lần này thổi vào một ống hút đặt trong ly nước. Làn hơi phải đủ mạnh để tạo ra bong bóng trong nước. Nên tập bước này nhiều lần cho tới khi việc này trở nên tự nhiên.
4. Trong khi đẩy khí từ má, hít một hơi nhanh và sâu qua mũi. Trong khi má vẫn còn hơi căng, bắt đầu đẩy hết khí từ phổi ra miệng. Cố giữ dòng hơi và bọt nước càng đều và vững càng tốt. Lặp lại nhiều lần.
5. Lặp lại bước 4 nhưng lần này đừng đẩy hết khí từ phổi. Khi phổi sắp cạn hơi, phùng má hít một hơi nhanh và sâu qua đường mũi. Sau khi đã hít được một lượng hơi nhỏ, đóng vòm miệng và “chuyển về” dùng khí từ phổi tiếp. Lặp lại nhiều lần. Đây là quy trình chính của việc chuyền hơi.
6. Chỉ đặt phần đầu thổi (kèn) vào miệng. Tập thổi một nốt cho đều trong khi hoán đổi giữa cách thở bình thường và thở với gò má căng phồng. Người tập sẽ thấy cần phải giữ cho khóe miệng và môi trên chắc (chú thích của người dịch: có lẽ chỉ có ích cho kèn).
7. Tập lại bước bốn và năm với nhạc cụ trong miệng. Người tập chắc sẽ tạo tiếng rít chút xíu khi mới thử. Và có thể sẽ thấy âm thanh phập phù trong khi đổi qua lại giữa dùng hơi trong má và hơi trong phổi. Chuyện này cũng bình thường. Những bài tập sau sẽ giúp bạn giữ âm thanh đều hơn.
8. Sử dụng với toàn bộ nhạc cụ. Nhớ là phải tập với nhạc cụ hoàn chỉnh càng sớm càng tốt. Người tập không nên quá chú ý tới chất lượng âm thanh, mà hãy làm sao để tạo ra một âm thanh khả dĩ là được rồi.
(Chú thích của người dịch: đối với sáo có lẽ bước 6 là để mình thổi sáo với gò má bình thường và gò má phùng ra. Bước 7 và 8 gộp lại làm một.)
Bài tập sau (xem hình bản nhạc) tỏ ra rất có ích trong việc học chuyền hơi. Hãy nhớ rằng tập kỹ thuật này mất khá nhiều thời gian. Hầu hết các nhạc công đều mất vài tháng luyện tập trước khi có thể biểu diễn được.
(Chú thích của người dịch: đoạn sau liên quan tới kèn nhiều hơn nên tôi chỉ lược dịch những phần chung chung)
Âm thanh phập phù khó bị phát hiện hơn nếu bạn thở trong lúc chuyển nốt. Xem thêm bài tập 1-3 (hình bản nhạc). Người tập nên tự đặt ra những bài tập tương tự.
Đây là cách tập kỹ thuật chuyền hơn theo sách tự học sáo trúc 6 lổ của nghệ sĩ Phạm Hồng Thái
April 23, 2007 at 6:28 am (SÁO TRÚC)
Chuyền hơi là sự kết hợp giữa hai động tác vừa đẩy hơi ra qua đường miệng, vừa hít hơi vào bằng mũi, theo một vòng quay vận động liên tục để đường hơi kéo dài không bị đứt đọan trong quãng thời gian cần thiết. Bình thừong người chơi sáo ít sử dụng kỹ thuật chuyền hơi. Kỹ thuật chuyền hơi thường dùng khi cần phô diễn kỹ thuật, trổ tài khoe ngón… diễn ra trong các đoạn tự do, ngẫu hứng trong các tác phẩm âm nhạc.
Để thực hiện được kỹ thuật chuyền hơi, người thổi sáo phải dày công, kiên trì tập luyện công phu mới có kết quả.
Các bước luyện kỹ thuật chuyền hơi:
- Trước khi ap dụng kỹ thuật chuyền hơi vào sáo, ta có thể dùng một đọan ống rạ (thân cây lúa to) hoặc một ống nhựa nhỏ hơn chiếc đũa ăn cơm, với chiều dài khoảng 20cm, một đầu ngậm vào miệng, đầu kia nhấn chìm váo cốc nước, khi thổi sẽ làm cho bong bóng từ đầu ống trong cốc sủi lên.
- - khi thổi sắp hết hơi, ta đẩy luợng hơi còn lại từ bụng dồn lên khoang miệng, dùng cơ hai bên quai hàm ép đẩy tiếp phẩn hơi dự trữ vào ống thổi, lúc này phải thật mau lẹ, hít hơi qua đuờng mũi vào ngực, dồn xuống bụng để làm hơi bổ sung tiếp theo.
- Khi thổi chúng ta cần kết hợp chặt chẽ giữa hai động tác với nhau ở những giây (thời gian gấp) đẩy lượng hơi dự trữ ra và hít lượng hơi mới bổ xung vào.
- Quá trình thực hiện ta quan sát thấy bọt nước trong cốc sủi đều lên là được.
- Sau khi đã thực hiện thổi ống vào cốc nước cố kết quả tốt, ta mới áp dụng tập chuyền hơi vào sáo. Thường thường động tác kết hợp tập chuyền hơi và hít hơi đựoc thực hiện ở những chổ vuốt ngón (cách bậc) hoặc lấy rền thì thuận lợi và đạt hiệu quả cao hơn.
